Πρόληψη πυρκαγιών από στύλους ηλεκτρικού δικτύου: πώς βοηθά η θερμογραφία με drone
Από τον εντοπισμό μιας θερμικής ανωμαλίας στην αποτροπή μιας καταστροφής
Οι μεγάλες πυρκαγιές δεν ξεκινούν πάντοτε από εμπρησμό ή ανθρώπινη αμέλεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αφετηρία τους βρίσκεται στο ίδιο το ηλεκτρικό δίκτυο: μια χαλαρή σύνδεση, ένας οξειδωμένος αγωγός, ένας προβληματικός μονωτήρας ή ένα εξάρτημα που υπερθερμαίνεται μπορεί, υπό δυσμενείς συνθήκες, να δημιουργήσει ηλεκτρικό τόξο, σπινθήρες ή πυρακτωμένα σωματίδια.
Το ζήτημα επανήλθε έντονα στην επικαιρότητα μετά τη μεγάλη πυρκαγιά δυτικά της Αθήνας, στις αρχές Αυγούστου 2026. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Associated Press, η πυρκαγιά αποδόθηκε σε ελαττωματική γραμμή ηλεκτροδότησης αιολικού πάρκου. Η διερεύνηση κάθε περιστατικού ανήκει, φυσικά, αποκλειστικά στις αρμόδιες αρχές. Ωστόσο, τέτοια συμβάντα αναδεικνύουν τη σημασία της συστηματικής προληπτικής συντήρησης, ιδιαίτερα πριν και κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Πώς μια ηλεκτρική βλάβη μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά
Στους στύλους και στις εναέριες γραμμές διανομής υπάρχουν πολλά σημεία στα οποία μπορεί να αναπτυχθεί βλάβη ή αυξημένη ηλεκτρική αντίσταση. Ενδεικτικά:
χαλαρές ή ανεπαρκώς συσφιγμένες συνδέσεις,
οξείδωση και διάβρωση μεταλλικών επαφών,
υπερφόρτιση αγωγών ή εξοπλισμού,
αστοχία ασφαλειών, αποζευκτών και ακροκιβωτίων,
φθορά μονωτήρων ή επιφανειακές εκκενώσεις,
προβλήματα σε μετασχηματιστές και συνδέσεις χαμηλής ή μέσης τάσης,
επαφή ή τριβή αγωγών λόγω ανέμου, χαλάρωσης ή μηχανικής καταπόνησης.
Όταν μια σύνδεση παρουσιάζει αυξημένη αντίσταση, μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας μετατρέπεται σε θερμότητα. Η θερμοκρασία του προβληματικού σημείου μπορεί να αυξάνεται σταδιακά, πολύ πριν η βλάβη γίνει αντιληπτή με γυμνό μάτι. Αν συνυπάρχουν ξερή βλάστηση, υψηλή θερμοκρασία, χαμηλή υγρασία και ισχυροί άνεμοι, ένας σπινθήρας ή ένα θερμό μεταλλικό τμήμα μπορεί να αποτελέσει πηγή ανάφλεξης.
Τι προσφέρει η υπέρυθρη θερμογραφία με drone
Η θερμογραφία καταγράφει την υπέρυθρη ακτινοβολία που εκπέμπουν οι επιφάνειες και τη μετατρέπει σε θερμική εικόνα. Έτσι, επιτρέπει τον εντοπισμό ασυνήθιστων διαφορών θερμοκρασίας χωρίς επαφή με τον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό.
Κατά την επιθεώρηση ενός στύλου, ο θερμογράφος δεν αναζητά απλώς το «πιο ζεστό σημείο». Συγκρίνει εξαρτήματα που λειτουργούν υπό παρόμοιες συνθήκες, όπως τις τρεις φάσεις, αντίστοιχες συνδέσεις και γειτονικά στοιχεία του δικτύου. Μία σύνδεση που εμφανίζεται αισθητά θερμότερη από τις υπόλοιπες μπορεί να υποδεικνύει αυξημένη αντίσταση, χαλάρωση, οξείδωση ή υπερφόρτιση και να δικαιολογεί άμεσο τεχνικό έλεγχο.
Με μία σωστά σχεδιασμένη θερμογραφική επιθεώρηση μπορούν να εντοπιστούν:
υπερθερμασμένες συνδέσεις και ακροδέκτες,
ασυμμετρία θερμοκρασίας μεταξύ φάσεων,
θερμικές ενδείξεις υπερφόρτισης,
προβληματικές ασφάλειες και αποζεύκτες,
ανωμαλίες σε μετασχηματιστές, μονωτήρες και παρελκόμενο εξοπλισμό,
σημεία που χρειάζονται προτεραιοποίηση για επίγεια επιθεώρηση και συντήρηση.
Η θερμογραφία εντάσσεται διεθνώς στις τεχνικές παρακολούθησης κατάστασης και προληπτικής συντήρησης. Το ISO 18434-1 παρέχει γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή της υπέρυθρης θερμογραφίας, την αξιολόγηση ανωμαλιών και την ορθή καταγραφή των αποτελεσμάτων.
Γιατί η επιθεώρηση με drone είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική
Η χρήση drone με ραδιομετρική θερμική κάμερα επιτρέπει την επιθεώρηση μεγάλου αριθμού στύλων και δυσπρόσιτων τμημάτων του δικτύου σε μικρότερο χρόνο, χωρίς να απαιτείται η άμεση προσέγγιση του προσωπικού σε κάθε σημείο.
Τα βασικά πλεονεκτήματα είναι:
γρήγορη κάλυψη εκτεταμένων γραμμών,
πρόσβαση σε ορεινές, δασικές ή δυσπρόσιτες περιοχές,
λήψη θερμικών και οπτικών εικόνων από κατάλληλες γωνίες,
γεωγραφική αποτύπωση κάθε ευρήματος,
δυνατότητα επανάληψης της ίδιας διαδρομής και σύγκρισης δεδομένων στον χρόνο,
περιορισμός της έκθεσης των επιθεωρητών σε ηλεκτρικούς και εδαφικούς κινδύνους,
δημιουργία τεκμηριωμένου αρχείου για συντήρηση βάσει κατάστασης.
Η ραδιομετρική εικόνα δεν είναι απλώς μια έγχρωμη απεικόνιση. Διατηρεί δεδομένα θερμοκρασίας ανά εικονοστοιχείο, ώστε να μπορεί να γίνει μεταγενέστερη ανάλυση, σύγκριση και σύνταξη τεχνικής αναφοράς.
Πότε πρέπει να πραγματοποιείται ο έλεγχος
Για να είναι αξιόπιστη μια ηλεκτρολογική θερμογραφική επιθεώρηση, ο εξοπλισμός πρέπει συνήθως να βρίσκεται σε λειτουργία και να φέρει αντιπροσωπευτικό φορτίο. Ένας υποφορτισμένος αγωγός μπορεί να μην εμφανίσει τη θερμική ανωμαλία που θα παρουσίαζε σε κανονικές ή υψηλές συνθήκες λειτουργίας.
Ιδιαίτερη αξία έχουν:
οι προληπτικοί έλεγχοι πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου,
οι στοχευμένες επιθεωρήσεις πριν από ημέρες ακραίου κινδύνου,
οι επανέλεγχοι μετά από ισχυρούς ανέμους, καταιγίδες ή μηχανικές καταπονήσεις,
η συχνότερη παρακολούθηση γραμμών που διέρχονται από δασικές εκτάσεις ή περιοχές με ιστορικό βλαβών,
η επιβεβαίωση της αποκατάστασης μετά από εργασίες συντήρησης.
Η ερμηνεία πρέπει να λαμβάνει υπόψη το φορτίο, τη θερμοκρασία περιβάλλοντος, τον άνεμο, την ηλιακή ακτινοβολία, την απόσταση λήψης, τη γωνία παρατήρησης, την εκπεμπτικότητα και την ανακλώμενη φαινόμενη θερμοκρασία. Χωρίς σωστή μεθοδολογία, μια θερμή αντανάκλαση μπορεί να εκληφθεί λανθασμένα ως πραγματική βλάβη ή μια υπαρκτή ανωμαλία να υποτιμηθεί.
Η θερμογραφία δεν λειτουργεί μόνη της
Η θερμογραφική επιθεώρηση αποτελεί ισχυρό εργαλείο πρόληψης, όχι εγγύηση ότι θα προβλεφθεί κάθε αστοχία. Μια ξαφνική θραύση, η επαφή δύο αγωγών από ακραίο άνεμο ή μια βλάβη που δεν έχει ακόμη δημιουργήσει μετρήσιμη θερμική διαφοροποίηση ενδέχεται να μην είναι ανιχνεύσιμη σε έναν μεμονωμένο έλεγχο.
Για τον λόγο αυτό, πρέπει να συνδυάζεται με:
οπτικό έλεγχο υψηλής ανάλυσης,
επιθεώρηση μονωτήρων, αγωγών, συνδέσεων και μηχανικών στηρίξεων,
διαχείριση και απομάκρυνση της βλάστησης γύρω από το δίκτυο,
ηλεκτρικές μετρήσεις και, όπου απαιτείται, ακουστικό ή υπερηχητικό έλεγχο,
αξιολόγηση ιστορικού βλαβών και περιβαλλοντικού κινδύνου,
σαφή διαδικασία χαρακτηρισμού, αναφοράς και άμεσης αποκατάστασης κρίσιμων ευρημάτων.
Από τις περιοδικές επιθεωρήσεις στη συντήρηση βάσει κινδύνου
Η μεγαλύτερη αξία δεν προκύπτει από μία μεμονωμένη πτήση, αλλά από ένα οργανωμένο πρόγραμμα επιθεωρήσεων. Κάθε στύλος μπορεί να διαθέτει μοναδικό αναγνωριστικό και ιστορικό θερμικών και οπτικών ευρημάτων. Οι ανωμαλίες κατηγοριοποιούνται ανάλογα με τη σοβαρότητα, τη θερμοκρασιακή διαφορά, το φορτίο, τη θέση και την έκθεση της περιοχής σε πυρκαγιά.
Με αυτόν τον τρόπο, τα συνεργεία συντήρησης μπορούν να κατευθύνονται πρώτα στα σημεία με τον μεγαλύτερο συνδυασμένο κίνδυνο: σοβαρή ηλεκτρική ένδειξη, ξερή βλάστηση, δύσκολη πρόσβαση και αυξημένη πιθανότητα ταχείας εξάπλωσης μιας φωτιάς.
Η πρόληψη ξεκινά πριν εμφανιστεί ο καπνός
Σε μια εποχή κατά την οποία οι παρατεταμένοι καύσωνες, η ξηρασία και οι ισχυροί άνεμοι αυξάνουν τις συνέπειες κάθε ανάφλεξης, η προληπτική επιθεώρηση του ηλεκτρικού δικτύου δεν είναι απλώς διαδικασία τεχνικής συντήρησης. Είναι μέρος της συνολικής στρατηγικής πολιτικής προστασίας.
Η θερμογραφία με drone μπορεί να αποκαλύψει ένα προβληματικό σημείο όταν αυτό βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της υπερθέρμανσης — πριν εξελιχθεί σε διακοπή ηλεκτροδότησης, καταστροφή εξοπλισμού ή πηγή πυρκαγιάς. Όταν εφαρμόζεται από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, με σωστό εξοπλισμό, επαναλαμβανόμενες επιθεωρήσεις και σαφές πρωτόκολλο τεχνικής επέμβασης, μετατρέπει τη συντήρηση από αντιδραστική σε πραγματικά προληπτική.
Η τεχνολογία υπάρχει. Το κρίσιμο βήμα είναι η συστηματική αξιοποίησή της εκεί όπου ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος.
Σημείωση: Η θερμογραφική επιθεώρηση δεν αντικαθιστά τον προβλεπόμενο ηλεκτρολογικό έλεγχο ή τη συντήρηση από τον αρμόδιο διαχειριστή του δικτύου. Οι πτήσεις UAS κοντά σε ηλεκτρικές εγκαταστάσεις πρέπει να πραγματοποιούνται μόνο κατόπιν σχετικής άδειας και συντονισμού, από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό και σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και τις διαδικασίες ασφαλείας.
Σχόλια